فرو صوت ، صوت ، فرا صوت پنجشنبه 11 شهریور1389 8:35 قبل از ظهر

علم صوت به معنی وسیع کلمه تولید ، تراگسیل و دریافت انرژی بصورت ارتعاش در ماده است. اگر اتمها و مولکولهای شاره یا جامد از اوضاع طبیعی خود تغییر مکان یابند، نیروی الاستیک در آن پدید می‌گردد، که مربوط به سختی جسم است و می‌خواهد جسم را به حالت نخست باز گرداند، این را نیروی برگرداننده گویند. تأثیر این نیروی الاستیک برگرداننده توأم با خاصیت اینرسی دستگاه ، ماده را برای ارتعاشهای نوسانی و در نتیجه تراگسیل موجهای آکوستیکی قابل می‌سازد. امواج صوتی امواج مادی بوده که هم طولی و هم عرضی می‌تواند باشد. در شاره ها بصورت طولی است و در محیطهای دیگر هم بصورت طولی و هم بصورت عرضی است. یعنی فرضا اگر صوت وارد یک ماده جامد شود، به موج طولی و عرضی با سرعتهای متفاوت تجزیه می‌شود

محدوده فركانس قابل شنيدن براي انسان 20 تا 20000 هرتز ميباشد. محدوده فركانس گفتاري نيز مابين 300 تا 4000 هرتز است. اما گوش انسان نسبت به اصوات با فركانسهاي1000 تا 4000 هرتز حساسيت بيشتري دارد. به فركانس صوتي پايين تر از 20 هرتز فروصوت و به فركانس هاي صوتي بالاتر از  20  هزارهرتز فراصوت اطلاق ميگردد. با اينكه فراصوت و فروصوت توسط انسان قابل شنيدن نميباشند، اما فردي كه در معرض آنها قرار ميگيرد دچار احساس سرگيجه، تهوع و سردرد ميگردد. اصوات به انواع دايمي و پيوسته بلندي ثابت است مثل صداي سيستم (تهويه هوا)، نوساني (بلندي و يا فركانس متغييراست مثل آژير)، منقطع (مثل زنگ تلفن) و انفجاري (مثل شليك گلوله) تقسيم بندي ميگردند. سرعت صوت در هوا 345 متر در ثانيه، در آب 1500 متر در ثانيه و در فلزات 5000 متر درثانيه مي باشد .

   كدامیك از حیوانات فروصوت را می شنوند و كدامیك قادر به شنیدن فراصوت هستند ؟
خفاش ، گراز ماهی ، گراز  ( حيوانات ) ، مورچه ( حشرات ) و... قادر به شنيدن فراصوت هستند .

اسب و عنكبوت - كه ده دقیقه قبل از وقوع زلزله امواج طولی را حس می كنند- و كرگدن و خروس و سگ و وال و... قادرهستند امواج فروصوت را بشنوند .

آیا حیواناتی را می شناسید كه از این صوت ها استفاده دیگری كنید؟

خفاش با ایجاد فراصوت و گوش دادن به بازتاب آن مانع را شناسایی می كند ؛ دربين حيوانات خفاش با ايجاد صدا و شنيدن انعكاس صدا كه در محدوده ي شنوايي انسان نيست ، اطراف خود را شناسايي مي كند ؛ بنابراين مي تواند در هنگام شب كه تاريك است ، بدون آنكه به مانعي برخورد كند ، برواز كرده و به راحتي شكار كند

 چگونه ازموج های فراصوت درتعیین عمق دریا استفاده می شود؟

همان طوری که از رادار در هواپیما استفاده میشود ومحل دقیق هواپیما وارتفاع ان از زمین وسرعت وجهت حرکت ان را درفضا مشخص میکنند به کمک( سونار) بااستفاده از ماورای صوت نیز می توان محل زیردریایی وفاصله آن از سرعت و جهت حرکت ان را دردریا معلوم کرد ؛ جالب است بدانیم که رادارها  و سونارها براساس مطالعه ای که بر روی خفاش صورت می گرفته طرح ریزی شده است.

در سونارها، امواج ماورای صوت به صورت امواج ناپیوسته در امتداد معین فرستاده می شود و چناچه مانعی در مسیر امواج موجود باشند امواج بازتاب می شوند و به وسیله ی گیرنده ها و آشکار سازها دریافت می گردند.

زمان بین انتشار موج و دریافت بازتابش آن را باساعت های دقیق اندازه می گیرند و چون سرعت موج در هر محیط مشخص است فاصله ای که موج در این مدت پیموده محاسبه می شود و از روی آن فاصله مانع را معلوم می کنند ؛

 اگر بخواهيم اين موضوع را بسيار ساده و نه چندان حرفه اي بيان نماييم ، مي توانيم بگوييم :

 * براي اندازه گيري عمق دريا ( توسط فراصوت ) يك موج فراصوت در آب ايجاد كرده و انعكاس اين موج از كف دريا ، توسط دستگاه مخصوصي شنيده مي شود  و با داشتن سرعت اين صوت ( كه مشخص است ) و زمان رفت و برگشت موج ، مي توانند  به راحتي عمق دريا را محسبه كنند *

نوشته شده توسط   | لینک ثابت |